Odpowiedzialność rodziców za wypadki drogowe spowodowane przez dzieci w Niemczech?
Kto nie ukończył siedmiu lat, nie jest odpowiedzialny w Niemczech za szkodę wyrządzoną innej osobie. Kto ukończył siedem lat, lecz nie ukończył dziesięciu lat, nie jest odpowiedzialny w Niemczech za szkodę wyrządzoną innej osobie w wypadku z udziałem pojazdu mechanicznego. Nie dotyczy to przypadku, w którym umyślnie wyrządził szkodę.
Poza tym, kto nie ukończył osiemnastu lat, nie jest odpowiedzialny w Niemczech za szkodę wyrządzoną innej osobie, jeżeli w chwili popełnienia czynu wyrządzającego szkodę nie miał rozeznania niezbędnego do zrozumienia swojej odpowiedzialności.
Poszkodowane osoby, które nie mogą domagać się w Niemczech od dzieci wyradzających szkodę odszkodowania, mogą mieć roszczenia wobec rodziców tych dzieci.
Kto z mocy ustawy jest w Niemczech zobowiązany do sprawowania nadzoru nad osobą, która z powodu małoletności albo ze względu na swój stan psychiczny lub fizyczny wymaga nadzoru, jest zobowiązany do naprawienia szkody, którą ta osoba bezprawnie wyrządziła osobie trzeciej. Obowiązek naprawienia szkody nie powstaje, jeżeli uczynił on zadość obowiązkowi nadzoru albo jeżeli szkoda powstałaby także przy należytym sprawowaniu nadzoru.
Najważniejsza grupa osób odpowiedzialnych są naturalnie rodzice. Przepisy jednak są tak skonstruowane, że rodzice są przeważnie chronieni przed nadmierną odpowiedzialnością za wszelkie poczynania swoich dzieci. Bierze się to z naturalnego faktu, iż rodzice nie są w stanie przez cały czas bez przerwy kontrolować wszystkie aktywności swoich dzieci.
W przypadku dzieci zakres wymaganego nadzoru zależy od ich wieku, indywidualnych właściwości i charakteru, a ponadto od przewidywalności zachowania wyrządzającego szkodę oraz od tego, jakie możliwe środki rozważni rodzice powinni - przy rozsądnych wymaganiach - podjąć w konkretnej sytuacji.
Niemieckie sądy nie pomijają przy tym faktu, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy psychologii rozwojowej również u dzieci w wieku od pięciu do sześciu lat mogą jeszcze występować uwarunkowane czynnikami poznawczymi deficyty w zakresie percepcji i reakcji w ruchu drogowym, na przykład wskutek wciąż ograniczonej zdolności przewidywania zagrożeń, kontroli impulsów lub podzielności uwagi. Nie wynika z tego jednak, że dzieci w tym wieku mogą co do zasady uczestniczyć w ruchu drogowym wyłącznie pod ścisłym i stałym nadzorem.
Decydujące znaczenie ma to, czego przy rozsądnych wymaganiach można oczekiwać od rozważnej osoby sprawującej nadzór w celu zapobieżenia szkodom. Wraz z wiekiem dziecka i rosnącą zdolnością rozeznania można mu przyznawać swobodę odpowiednią do jego wieku. Stały bezpośredni nadzór z reguły nie jest wymagany; wystarczający jest natomiast nadzór, który odpowiada konkretnemu potencjałowi zagrożenia oraz dotychczasowemu zachowaniu dziecka.
Niektóre sądy apelacyjne w Niemczech orzekły w odniesieniu do dzieci w wieku prawie sześciu lat, że mogą one jeździć na rowerze bez towarzystwa osoby dorosłej, jeżeli mają wystarczające doświadczenie i wprawę, a jazdy odbywają się w znanym im otoczeniu. Inny sąd w Niemczech orzekł w sprawie dotyczącej sześcioletniego dziecka, że w znanym otoczeniu przed domem nie jest konieczne stałe fizyczne towarzyszenie dziecku ani zapewnienie możliwości bezpośredniej interwencji, jeżeli nie są widoczne szczególne czynniki zagrożenia. Jeszcze inne sądy w Niemczech podkreślają, że rodzice nie muszą stale towarzyszyć pięcioletniemu dziecku jeżdżącemu na rowerze po chodniku w zasięgu wzroku i głosu - osoba zobowiązana do nadzoru nie musi również zapewnić, aby dziecko co do zasady zatrzymywało się przed zakrętami i tam czekało.
Sądy w Niemczech powszechnie przyjmują, że rodzice mogą się również bronić przed odpowiedzialnością argumentem braku związku przyczynowo/skutkowego - można wykazać jego brak na przykład poprzez dowód, że dziecko zachowałoby się tak samo również przy należytym sprawowaniu nadzoru. Odpowiedzialność rodziców nie wchodzi w grę także wtedy, gdy z perspektywy czasu wprawdzie należałoby sprawować nad dzieckiem ściślejszy nadzór, nie można jednak ustalić, że pozwoliłoby to uniknąć wypadku.
Z jednej strony opinie te są mocno krytykowane przez wiele głosów w literaturze prawnej w Niemczech. Z drugiej trzeba pamiętać, że kryzys demograficzny będzie raczej podtrzymywał tendencje chroniące dzieci i rodziców. Może to oznaczać, że ktoś kto zachował się zgodnie z przepisami i mimo tego doznał szkody może pozostać bez odszkodowania. Jedyne rozwiązanie w przypadku droższych pojazdów – dobre ubezpieczenie casco i dobre ubezpieczenie od szkód osobistych w ramach wypadków.
Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie lub wykorzystywanie treści bez zgody autora jest zabronione. Treść tego artykułu nie może być używana do tworzenia, trenowania ani ulepszania systemów sztucznej inteligencji bez pisemnej zgody autora.
